Đầu tư hạ tầng đường sắt: Vì sao nhà đầu tư không mặn mà?

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 18/06/2018 06:42:43

VOVGT - Trong khi loại hình đường bộ, hàng không được đầu tư và thu hút được các nguồn vốn xã hội hóa khổng lồ, thì ngành Đường sắt chỉ được phân bổ “nhỏ giọt".


Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Ngành Đường sắt chỉ được phân bổ “nhỏ giọt” và không hấp dẫn nhà đầu tư. Ảnh: Hà Nội mới

Trong những năm vừa qua, khi các phương thức vận tải khác như đường không, đường bộ, đường biển được đầu tư, phát triển và đem lại mức tăng trưởng nhanh chóng thì ngành đường sắt lại chưa được đầu tư phát triển tương xứng với tiềm năng.

Trong khi đó, việc thu hút đầu tư vốn xã hội vào đường sắt được đánh giá là một chủ trương đúng, nhưng rất khó thực hiện. Vì hoạt động này không có lợi thế về thương mại do suất đầu tư lớn và không có khả năng tự hoàn vốn đầu tư.

Thực tế thời gian qua cho thấy, trong khi các loại hình vận tải đường bộ, hàng không được đầu tư và thu hút được các nguồn vốn xã hội hóa đầu tư khổng lồ, thì ngành Đường sắt chỉ được phân bổ “nhỏ giọt” và không hấp dẫn nhà đầu tư. Đó là lý do khiến đường sắt khó có điều kiện phát triển và luôn phải hoạt động trong tình cảnh “liệu cơm, gắp mắm”.

Vì vậy, hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt ngày càng xuống cấp và bị thu hẹp. Ngoài ra, chất lượng dịch vụ đường sắt kém, công nghệ khai thác lạc hậu... đã làm giảm sức cạnh tranh của vận tải đường sắt.

Ông Phạm Văn Bình, Chuyên gia an toàn đường sắt nêu đánh giá về thực tế này:

"Điều kiện cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng đường sắt hiện nay cũng đang còn nhiều bất cập. Đặc biệt đường sắt của nước ta có rất nhiều giao cắt đồng mức giữa đường sắt và đường bộ. Hiện chúng tôi vẫn còn xấp xỉ gần 6.000 đường giao cắt trong khi đường ngang có người cảnh giới chiếm tỷ lệ rất nhỏ, chủ yếu là các giao cắt không có người cảnh giới."

Tại sao đường sắt khó thu hút các nguồn lực đầu tư theo hình thức xã hội hóa? Theo ông Khương Thế Duy, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, lúc đầu các dự án xã hội hóa đầu tư hạ tầng đường sắt cũng được nhiều nhà đầu tư quan tâm, nhưng khi tìm hiểu, cả nhà đầu tư lẫn các đơn vị được giao quản lý dự án chưa xác định được đầu tư theo phương thức nào để vừa hiệu quả vừa đúng quy định của Nhà nước. Hơn nữa, việc xác định phương án thu hồi vốn cũng còn nhiều vướng mắc.

Chính việc thiếu cơ chế, thiếu chính sách rõ ràng, trong khi nguồn vốn đầu tư quá lớn, khiến các dự án xã hội hóa đầu tư đường sắt, nhất là lĩnh vực hạ tầng luôn trong tình trạng “ế” nhà đầu tư.

Các dự án xã hội hóa đầu tư đường sắt, nhất là lĩnh vực hạ tầng luôn trong tình trạng “ế” nhà đầu tư. Ảnh: Báo Giao thông

Đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thì cho biết, băn khoăn của các nhà đầu tư vào kết cấu hạ tầng đường sắt là câu chuyện “con gà quả trứng”, vì không thể biết đầu tư đường này xong có thu hồi vốn được không và thu thế nào.

Nhiều nhà đầu tư đã khảo sát, nhưng cuối cùng họ trả lời không thể làm được, vì hành lang pháp lý chưa có, tính thanh khoản không cao, tính sở hữu không có vì đất, tài sản kết cấu hạ tầng, kể cả nhà ga đều là của Nhà nước, không thể xây lên rồi bán hay khai thác được.

Ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam phân tích cụ thể, đầu tư cho đường sắt ít nhất phải là 300km bởi chỉ với tốc độ 200km/giờ thì đường sắt sẽ ưu việt trong cự ly từ 200-1.000km nhưng số vốn lớn trong khi khả năng thu hồi lâu nên không thể thu hút xã hội hóa nhà đầu tư.

Theo ông Minh, Bộ Giao thông Vận tải đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất xin nguồn vốn trung hạn trái phiếu Chính phủ cho ngành đường sắt là 7.000 tỷ để tập trung vào nâng cao kết cấu chạy tàu và các đường ngang trong đó khai thác đồng đều tải trọng toàn tuyến; kéo dài một số các đường ga. Điều đó cho thấy, không phải đường sắt không có tiềm năng, nhưng để biến tiềm năng thành lợi thế phải có hình thức đầu tư hợp lý và hành lang pháp lý rõ ràng.

Ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam nói:

“Trong tổng thể Đề án đã được Thủ tướng phê duyệt đến năm 2030, thì tổng giá trị cần đầu tư cho ngành đường sắt là 10.000 tỷ, nhưng chúng tôi đã đưa ra phương án 7.000 tỷ, đây là một trong ba phương án đầu tư được đưa ra thấp nhất để nâng cao tải trọng toàn tuyến; để xử lý cầu yếu, hầm yếu; đảm bảo nâng cao tải trọng toàn tuyến”.

Với những tuyến đường sắt hiện có, theo các chuyên gia, Nhà nước cần đầu tư cầu đường, còn khu ga và các dịch vụ vận tải có thể hút vốn đầu tư xã hội hóa. Kinh nghiệm một số nước cho thấy, nhà đầu tư có thể đầu tư xây các nhà ga thành công trình phức hợp như các tòa cao ốc, đường sắt sẽ sử dụng 4-5 tầng nổi và vài tầng chìm để cung cấp các dịch vụ tiện ích cho hành khách đi tàu, cung cấp dịch vụ chạy tàu và kết nối với Metro, xe buýt, cung cấp các dịch vụ ăn uống, giải trí, mua sắm.

Còn lại nhà đầu tư khai thác, kinh doanh. Đây là những lĩnh vực dễ tính bài toán hiệu quả đầu tư, có lợi nhuận nên khả năng sẽ thu hút các nhà đầu tư hơn.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh, Viện Nghiên cứu kinh tế Trung ương nêu đóng góp:

“Có hai vấn đề cần quan tâm, đó là điều chỉnh sự đầu tư từ Ngân sách nhà nước cho đường sắt một cách xứng đáng. Thứ hai là những bài học cần rút ra từ việc kêu gọi xã hội hóa đường bộ. Thời gian vừa qua chúng ta đã huy động rất tốt nguồn lực xã hội hóa cho phát triển giao thông đường bộ; với đường sắt chúng ta cần rút kinh nghiệm từ cả những thành công và hạn chế từ đường bộ; bao gồm cả vấn đề hạ tầng và phương tiện”.

Đường sắt đang mất ưu thế với những người "anh em" của mình là hàng không và đường bộ. Ảnh: VOV

Xung quanh chủ đề: “Vì sao nhà đầu tư không mặn mà với đầu tư hạ tầng đường sắt, phóng viên kênh VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi cùng ông Bùi Danh Liên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội để ghi nhận thêm ý kiến đóng góp nhằm thu hút nhà đầu tư, góp phần phát triển và hiện đại hóa hạ tầng đường sắt. 

Nội dung cuộc trao đổi tại đây:

PV: Thưa ông, theo ông, vì sao các nhà đầu tư mặc dù quan tâm nhưng chưa thực sự “mặn mà” với các dự án xã hội hóa đường sắt?

Ông Bùi Danh Liên: Tôi thấy riêng đường sắt, có thể khẳng định là không có khả năng thu hồi vốn, vì nó là liên kết gồm nhiều ngành để có doanh thu như ngành thông tin tín hiệu, ngành hạ tầng, ngành thông tin tín hiệu… nên từ xưa tới nay sự đầu tư phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách Nhà nước.

Vì thế chúng ta chỉ có thể tính tới xã hội hóa từng phần như xã hội hóa một tuyến đường sắt riêng phục vụ hành khách du lịch. Mặt khác đường sắt trải dài nhiều km nên dù có nhà đầu tư có đầy đủ tiềm năng nhưng họ cũng không thấy khả năng thu hồi vốn nếu đầu tư vào xã hội hóa.

PV: Vậy theo ông, chúng ta cần làm gì để thu hút đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng ngành đường sắt trong thời gian tới?

Ông Bùi Danh Liên: Ngành Giao thông vận tải và người dân đều mong muốn hiện đại hóa ngành đường sắt, cũng đã thực hiện nghiên cứu Đề án xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao nhưng vì nguồn lực khó khăn mà chưa được triển khai. Tôi cho rằng đã đến lúc chúng ta cần các biện pháp để triển khai đề án này.

Chúng tôi nghĩ rằng chúng ta có thể triển khai bằng cách có đến đâu làm đó, làm từng đoạn một theo một quy hoạch tổng thể chung thống nhất.

Mỗi năm chúng ta có thể đầu tư xây dựng theo từng đoạn; tùy theo khả năng đáp ứng về mặt kinh tế; đến khi có đủ điều kiện là chúng ta có thể thống nhất khai thác toàn tuyến. Thứ hai là chúng ta phải tìm phương án đầu tư đường sắt hiện đại nhất, rút các kinh nghiệm từ các nước trên thế giới để triển khai hệ thống đường sắt hiện đại trong thời gian tới.

PV: Xin cảm ơn ông!

Từ các ý kiến của chương trình hôm nay cho thấy, cần có những chính sách để thúc đẩy sự phát của ngành đường sắt, trước tiên để kịp thời bảo đảm công tác duy tu, bảo dưỡng, an toàn giao thông. Bên cạnh đó, cần dành nguồn vốn xứng đáng để đầu tư cơ sở hạ tầng ngành đường sắt.

Có như vậy, chúng ta mới nâng cao hiệu quả ngành đường sắt để đóng góp, chia sẻ với ngành giao thông khác cùng phục vụ, đáp ứng phát triển kinh tế của đất nước.

Tác giả: Hải Hà - Kênh VOV Giao thông 18/06/2018 06:42:43
Bình luận

0 bình luận

    Chưa có bình luận

Gửi bình luận

Ảnh - Clip

VOVGT HÀ NỘI



VOVGT TP HỒ CHÍ MINH



MEKONG

Mạng xã hội

Thống kê lượt Like trang vovgiaothong.vn của các mạng xã hội trên thế giới.

Giao thông đô thị

Thể thao